“Salon ve salamanje, adeta bir müze ve sergi mekânı olarak işlev görmektedir. Üst sınıf bir ailenin maddi ve kültürel sermayesini sergilemek istercesine çeşitli mobilya ve eşya yerleştirilmesi yapılmıştır. Ağır kumaşlar perdeler, Türk halıları/kilimleri, el işçiliği ürünü ahşap mobilyalar, koltuklar üzerine serpiştirilmiş yastıklar, altın varaklı/yaldızlı detaylar, kristal avizeler, abajurlar, gümüş şamdanlar ve geniş bir sergileme ünitesi (vitrin), salon ve salamanje mekânına oldukça eklektik bir yorum katmaktadır… Sergileme ünitesi, misafirler için bir müze, aile bireyleri içinse geçmişe bağlayan bir bellektir.”

Evi tarif ederken kullanılan kelimeler dikkat çekici: sergi, vitrin, sergileme, müze. Yani salon bir “yaşam alanı” olmaktan çok bir “gösteri alanı” gibi kurgulanıyor.

Oturmak için değil, göstermek için.

Yaşamak için değil, temsil etmek için.

Salonun müzeleşmesi fikri bana hep biraz mesafeli gelmiştir. Çünkü müze, dokunulmazlık demektir. Sessizlik demektir. Dikkatli adım atmak demektir. Oysa ev dediğimiz şey dağınık, gürültülü, iz bırakan bir yer olmalı. Üzerinde yaşanmışlık olan bir yüzey.

Ama örnekte tam tersi: eşyalar adeta sahne dekoru gibi diziliyor. Piyano bir kültür göstergesi, kristal avize bir statü işareti, vitrin bir hafıza vitrini. Mekân, kullanımdan çok temsile hizmet ediyor.

Bu durum mimarlıkta tanıdık. Plan bazen yaşamı değil, imajı düzenliyor. Salonun en görünür duvarına vitrin koymak ya da televizyonu merkeze almak aslında mekânsal bir kompozisyon kadar sosyal bir beyan. “Biz buyuz” demenin plan üzerindeki hali.

Basit ama güçlü: ev sadece barınak değil, bir anlatı aygıtı. Eşyalar kelime gibi, yerleşimleri cümle gibi çalışıyor.

Ve belki de en ilginci şu: misafir için sergi, aile için bellek. Aynı mekân iki farklı okuma üretiyor. Biri dışarıya dönük vitrin, diğeri içeriye dönük hafıza.

Ev tam da bu iki gerilim arasında kuruluyor.

Kitabın adı: Ev: Tarihsel, Toplumsal ve Sembolik Bir Mekan Olarak Anlamı ve Dönüşümü
Yayınevi: Nika Yayınevi
Editör: Pınar Melis Yelsalı Parmaksız
Basım tarihi: 2023
Sayfa sayısı: 324