“Geçmişin bugünün üzerindeki etkisini anlamak bugünün gelecek üzerindeki etkisini anlamak kadar güçtür. Muhtemelen kendileri bilmiyorlardı ama William Cartwright’ın otomatik tezgâhına saldıran o dokumacılar eğer otomasyon olmasaydı dokumacı bile olamayacaklardı… On üçüncü yüzyıla kadar, İngiltere’nin tekstil endüstrisinin merkezi güneydoğuda bulunuyordu. Rawfolds ya da Cartwright’ın değirmeninin bulunduğu Yorkshire gibi yerlere tekstili getiren mekanikleşen hayattı; özellikle de ‘kumaş çırpma’ denilen kıyafet yıkama işleminin mekanik hale gelmesi… Hızlanmak ve senkronize kalmak için bu çamaşırcılar –ki genellikle kadınlardı– özel ‘çamaşır şarkıları’ söylerdi.”

En hoş yanı, büyük icat hikâyelerini çok küçük bir yere bağlaması: bir değirmene, bir yıkama tekniğine, hatta bir şarkıya.

Yani ilerleme bazen bir manifesto değil, bir ritim meselesi.

Tekstil devrimi dediğimiz şeyin arkasında “kumaş çırpma” gibi gündelik bir eylem var. Üstelik şarkıyla senkronize edilen bir beden hareketi. Teknoloji burada makinelerden önce bedenlerde başlıyor.

Bu bakış açısı mimarlığa da tanıdık geliyor. Çünkü mekân dediğimiz şey de çoğu zaman büyük projelerle değil, küçük alışkanlıklarla şekilleniyor. Bir merdivenin genişliği, bir avlunun gölgesi, bir kapının eşiği… İnsanların ritmini belirleyen minik ayarlar.

Kent de aslında böyle çalışıyor: görünmeyen altyapılar ve sıradan pratikler sayesinde.

“Büyük icat” fikrini biraz romantizmden arındırıyor da diyebilirim. Her şey bir anda olmuyor; küçük teknik kolaylıklar birikiyor, sonra dünya değişmiş gibi görünüyor. Belki de yaratıcılık dediğimiz şey tam olarak bu: kimsenin fark etmediği bir ayrıntıyı biraz daha akışkan hale getirmek.

Bir işi biraz hızlandırmak.
Bir hareketi biraz senkronize etmek.

Ve gerisi kendiliğinden geliyor.

Dolayısıyla çerçevenin içinde kalarak şunu hatırlatıyor: tarihin motoru çoğu zaman gündelik hayatta saklı. Büyük keşifler, küçük ritimlerden doğuyor.

Kitabın adı: Bir Atı Kanatlandırma Sanatı
Kitabın özgün adı: How to Fly a Horse: The Secret History of Creation, Invention, and Discovery
Yayınevi: Destek Yayınları
Yazar: Kevin Ashton
Çeviri: Aslı E. Perker
Basım tarihi: 2019
Sayfa sayısı: 400