Bazı kitaplar baştan sona okunur, bazıları ise masanın üzerinde hep açık kalır. Birine proje sırasında bakarsın, diğerini bir kelimeyi hatırlamak için karıştırırsın, bir başkasını da sadece ilham almak için rastgele açarsın. Bu listedeki kitaplar tam olarak ikinci türden: mimarlığın mutfağında yaşayan, sürekli elinin altında durması gereken kaynaklar.
Çünkü mimarlık çoğu zaman çizimden önce dil meselesi. Doğru kavramı bilmeden doğru soruyu soramıyorsun. “Saçak” mı demeliyim, “revak” mı? “Kamusal alan” tam olarak neyi kapsıyor? “Bağlam”, “tipoloji”, “program”, “mekânsal kurgu” gibi kelimeler gerçekten ne anlama geliyor? İşte bu raf, tam olarak bu sorular için.
flanör mimar
En temel girişlerden biri Mimarlık – Susie Hodge. Görsel ağırlıklı, kısa açıklamalı, neredeyse ders notu gibi bir anlatımı var. Mimarlığın temel kavramlarını ve önemli yapılarını yormadan aktarıyor. İlk sınıf öğrencisine de iyi geliyor, yıllardır meslekte olana da “aa doğru ya” dedirtiyor. Bir tür mimarlık alfabesi.
Benzer şekilde 50 Mimarlık Fikri – Philip Wilkinson daha kavramsal bir çerçeve kuruyor. Kısa kısa bölümler, tek sayfalık fikirler… Modernizmden sürdürülebilirliğe, strüktürden kentsel tasarıma kadar pek çok başlığı “hap” formatta anlatıyor. Stüdyoya gitmeden önce iki üç fikir karıştırmalık.
Daha kapsamlı bir başvuru kitabı arayanlar için Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü – Doğan Hasol neredeyse klasik. Terim ararken ilk uzanılan kitaplardan. Tanımlar net, dili sade ve güven verici. Rafın “ağır abisi” gibi: her şeyi biliyor.
Kavram tarafını genişleten başka duraklar da var: Mimarlık Kavramları – Doğan Kuban mimarlığın düşünsel arka planına odaklanıyor; Görsel Mimarlık Sözlüğü çizim ve temsil dili üzerinden ilerliyor; Kentbilim Terimleri Sözlüğü – Ruşen Keleş kentsel tasarım ve planlama literatürünü açıyor. Yani sadece bina ölçeğinde değil, şehir ölçeğinde de konuşmayı öğreniyorsun.
flanör mimar
Sanat ve kültür tarafı da boş bırakılmamış. Sanat ve Kavramlar – Ayşe Nahide Yılmaz – Mehmet Yılmaz, Sanat Sözlüğü – Metin Sözen – Uğur Tanyeli ve Sanat ve Felsefe Terimleri Sözlüğü gibi kaynaklar, mimarlığı daha geniş bir kültürel bağlama yerleştiriyor. Fotoğraf ve görsel üretim tarafında ise Fotoğraf ve Sayısal Görüntü Terimleri Sözlüğü – Levend Kılıç tasarımcının görme pratiğini keskinleştiriyor.
Tarihsel katman meraklıları için Istılahat-ı Mimariyye – Celal Esad Arseven gibi eski terimleri toplayan çalışmalar ise adeta bir zaman kapsülü. Osmanlıca yapı terimleriyle karşılaşınca, kelimelerin bile bir mimarlık mirası olduğunu fark ediyorsun.
Bir de daha güncel ve stüdyo odaklı derlemeler var; kavramları tasarım pratiğiyle ilişkilendiren, el altında dursun diye hazırlanmış rehberler. Hepsi birlikte düşünülünce bu raf, kalın teorilerden çok “kullanım kılavuzu” gibi çalışıyor.
Yorumlar