“Kesin sonuçlar diyarını ve bildiklerimizin konforunu bırakıp yeni bir yaklaşım denemek ya da kulağa çılgın gelen bir fikri paylaşmak cesaret ister… Brown’a göre, yaratıcılığı kucaklamanın bir yolu, karşılaştırmaya son vermektir. Uyum göstermek ya da başkalarının başarılarıyla boy ölçüşmek gibi endişeler duyuyorsanız, yaratıcı girişimlerin doğasında olan risk alma ve öncülük etme süreçlerini aşamazsınız.
… Çalışmalarına odaklanmak ve ürettiklerinden memnun olmak yerine, başkalarının ne düşündükleri hakkında endişelenip dikkatlerini dağıtırlar.”

İlk bakışta psikolojik bir tavsiye gibi duruyor; ama aslında tasarım pratiğinin en teknik meselesine dokunuyor: odak.

Karşılaştırma, zihnin gürültüsü.

Bir projeye başlarken masa başındaki en büyük engel çoğu zaman bütçe ya da metrekare değil; “başkaları ne yapmıştı?” sorusunun içimizde yarattığı yankı. Referanslara bakmakla referansların altında kalmak arasındaki o ince çizgi.

Metin, tam o eşikte duruyor.

“Kesin sonuçlar diyarını bırakmak” ifadesi özellikle çarpıcı. Mimarlıkta bu, belki de şuna karşılık geliyor: daha baştan kusursuz plan çizme takıntısını bırakmak. Eskiz yaparken bile sanki jüriye teslim edecekmiş gibi davranmamak.

Çünkü karşılaştırma, henüz doğmamış bir fikri erken yaşlandırıyor.

Daha filizken “yeterince iyi değil” diyerek buduyor.

Kelley’lerin söylediği şey basit ama sert: Uyum göstermeye çalışırsan öncü olamazsın. Bu, tasarım tarihinde defalarca gördüğümüz bir durum. Fazla “doğru” işler genellikle görünmez oluyor; biraz tuhaf, biraz riskli olanlarsa hatırlanıyor.

Mekân üretirken de benzer bir durum var. Başkalarının beğenisini ölçü birimi yapınca ortaya çoğu zaman ortalama bir şey çıkıyor: ne kimseyi rahatsız eden ne de kimseyi heyecanlandıran.

Oysa yaratıcılık biraz da utanmamayı gerektiriyor.

“Acaba saçma mı?” dediğin fikri masaya koyabilmeyi.

Dar çerçevede okursak şunu söylüyor: üretim, kıyasla değil dikkatle ilerliyor. Dikkatini işe verirsen tasarım derinleşiyor; başkalarına verirsen inceliyor.

Belki de yaratıcı özgüven, büyük bir cesaretten çok küçük bir disiplin: kafayı dışarıdan içeri çevirmek.

Kitabın adı: Yaratıcı Özgüven İçinizdeki Yaratıcı Potansiyeli Serbest Bırakmak
Kitabın özgün adı: Creative Confidence: Unleashing the Creative Potential Within Us All
Yayınevi: Optimist Kitap
Yazar: Tom Kelley, David Kelley
Çeviri: Pınar Şengözer
Basım tarihi: 2018
Sayfa sayısı: 303